مراکز رشد تحقیق پایه ای
Basic Research incubatore
/ˌbeɪsɪk rɪˈsɜːtʃ ˈɪnkjʊbeɪtəz/
معادل فارسی: مرکز رشد
مرکز رشد یا انکوباتور، یکی از ابزارهای رشد اقتصادی است که به منظور حمایت از کارآفرینان تحصیل کرده تأسیس میشود و با ارائه امکانات و تسهیلات عمومی، زمینه پا گرفتن شرکتهای جدید را فراهم میکند. استفاده از مراکز رشد، امروزه به عنوان یکی از ابزارهای پذیرفته شده برای تبدیل به خلاقیتها و دستاوردهای علمی و تحقیقاتی به محصولات قابل ارائه به بازار و توسعه کارآفرینی محسوب میشود. امروزه بیش از 3000 انکوباتور در سراسر دنیا وجود دارد که بیشتر آنها در کشورهای امریکا و ژاپن مستقر هستند.[۱]
تعریف مرکز رشد
لغت مرکز رشد (incubator) نام وسیلهای گرمای مورد نیاز را برای تولید جوجه از تخممرغ فراهم میکند این لغت همچنین بهوسیله ای اطلاق میشود که با ایجاد گرما، زمینه حیات را نوزادان زودرس پس از تولد را فراهم میکند در ادبیات کارآفرینی انکوباتورها یا مراکز رشد، مراکزی هستند که برای پرورش یا ایجاد کسبوکارهای کوچک ایجاد میشوند انکوباتورها طرحهایی مبتنی بر نوآوری هستند و از کادر مدیریتی کوچکی تشکیل میشوند. این مراکز دارای مکان فیزیکی و تسهیلات مشترک هستند.[۲]
تاریخچه
تاسیس اولین مرکز رشد جهان به سال 1959 میلادی در نیویورک برمیگردد. در این سال ژوزف مانسکو، تاجر آمریکایی با خرید یک ساختمان بزرگ قدیمی تصمیم داشت آن را پس از تعمیر، به یک مستاجر اجاره دهد، اما متوجه شد که ساختمان مزبور بزرگتر از آن است که یک مستأجر به تنهایی از عهده هزینههای آن براید. لذا تصمیم گرفت که آن را به مستاجران متعددی اجاره دهد تا بتواند از طریق درآمد زایی نماید. مانسکو بعد از یک سال 20 تا 30 مستأجر داشت که حدود ده هزار متر مربع از فضای مجموعه را اجاره نموده بودند. این مرکز هنوز هم فعال است و با نام مرکز صنعتی باتاویا (Batavia) شناخته میشود و حدوداً هزار کارمند مشغولند.
ایده مراکز رشد در ایران
اولین اندیشه در سال 1371 مطرح شد که در واقع بحث شهرکهای علم و فناوری بود و شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان و شهرک کاوش وابسته به وزارت صنایع و معادن شکل گرفتند در آن سال بحث مراکز رشد مطرح نبود و حدود سال 1376 این ایده عنوان و اولین مرکز رشد در سال 1378 در شهر علمی و تحقیقاتی اصفهان به مرحله اجرا رسید و این شهرک شروع به پذیرش هستهها و شرکتهای فناور کرد. در سال 1380 بر روی این مسئله تمرکز بیشتری صورت گرفت و قدم اولیه در این زمینه تصویب ضوابط گسترش مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری در 17 اسفند 1381 توسط شورای گسترش آموزش عالی کشور بود، در ادامه این روند، در سال 1382 مجوز موافقت با احداث مراکز رشد صادر گردید.[۲]
انواع مراکز رشد
مرکز رشد صنعتی: این مراکز را اغلب نهادههای دولتی یا مراکز غیرانتفاعی به منظور حمایت از کارفرمایان تأسیس میکنند.
مرکز رشد دانشگاهی: این مراکز به منظور تسهیل استفاده تجاری از دانش فنی و حقوق مالکیت معنوی تأسیس میشوند و امکان استفاده از امکانات دانشگاهی مانند آزمایشگاه، کارگاه و کتابخانه را فراهم میکنند. همچنین مراکز مذکور امکان استفاده از نظرات و مشاور تخصصی اعضای هیات علمی دانشگاه را نیز فراهم میآورند.
مرکز رشد مجازی: این مراکز معمولاً دارای فضای فیزیکی خاصی نیستند و امکاناتی غیر از فضای اداری را ارائه میدهند.
مرکز رشد بین المللی: به طور معمول این دسته از مراکز دارای مجموعه کاملی از سرویسهای پشتیبانی برای پیشرفت فعالیت های تجاری هستند و تمرکز انها بیشتر بر روی صادرات است این مراکز با دانشگاهها مراکز تحقیقاتی، سرمایه گذاران داخلی و بین المللی در ارتباطاند. یکی از ویژگیهایی منحصر به فرد این گروه ایجاد شبکه ایی از مراکز در محدوده مربوط به خود است.[۲]
اهداف و وظایف این مراکز
اهداف عمده مراکز رشد را میتوان چنین دسته بندی نمود:
کمک به جذب بیشتر کارآموزان و فارغ التحصیلان دانشگاهی در بازار کار و ایجاد شغل
ایجاد واحدهای صنایع کوچک و متوسط فنی و تخصصی که بتوانند در بازار کار رقابتپذیر باشند.
نوسازی، انتقال فناوری و استفاده از اکتشافات علمی جدید.
افزایش بازدهی نیروی کار بالقوه و استفاده بهینه از این سرمایه عظیم ملی.
در کنار این اهداف، مراکز رشد اهداف دیگری را نیز دنبال میکنند: رشد اقتصادی منطقه، تنوع اقتصادی و سرمایهگذاری، کمک به زنان، مهاجران یا اقلیتها
وظایف:
بسترسازی جهت تجاری سازی پژوهشهای علمی تحقیقاتی
ایجاد زمینه کارآفرینی و حمایت از دستاوردهای پژوهشگران جوان
کمک به رونق اقتصاد محلی و دانش محور
ایجاد فضای لازم جهت رشد و توسعه واحدهای کوچک و متوسط دانش مدار و فناور
در اختیار نهادن فضا، امکانات و تسهیلات مالی مورد نیاز واحدها جهت تجاری کردن دستاوردهای تحقیقاتی و فنآورانه
حمایتهای مالی و معنوی از واحدهای مستقر در مرکز رشد
ارائه خدمات آموزشی و مشاورهای مورد نیاز واحدها در راستای تجاری سازی ایدههای نو
ارزیابی و نظارت بر فعالیتهای واحدهای فناوری در راستای تحقق ایده محوریشان
بازاریابی و فروش محصولات فناورانه
ایجاد محیطی پویا و هم افزا برای ارائه خدمات مختلف جهت رشد علمی و تجاری واحدهای فناور مستقر در مرکز
فراهم آوردن حمایتهای قانونی مورد نیاز واحدهای مستقر جهت تسهیل طی فرآیند تجاری سازی.[۲]
خدمات مراکز رشد
مراکز رشد، خدمات متعددی را به شرکتهای پذیرفته شده ارائه میدهند. این خدمات را میتوان بدین ترتیب برشمرد:
خدمات عمومی و دفتری: تلفن، نمابر، اینترنت، اتاق مذاکره و کنفرانس، دفتر کار مجازی، منشی و کارهای دفتری، منشی مجازی، رایانه، دبیرخانه، نظافت و...
خدمات اداری و اجرایی: وامها و تسهیلات دولتی، شبکه، کمکهای مالیاتی، اجارهبها و...
خدمات تجهیزاتی و تسهیلاتی: فضای اداری، پارکینگ، تجهیزات اداری و دفتری، منابع آزمایشگاهی، تجهیزات کارگاهی و...
خدمات فنی و تخصصی: مشاوره مالی و بازاریابی مشاوره حقوقی و مدیریتی دورههای آموزشی، دسترسی به منابع مالی و...[۲]