نمونه اولیه
prototype
/ˈprō-tə-ˌtīp/
نمونه اولیه ، مدل یا انتشار محصولی است که برای آزمایش یک ایده یا فرآیند ساخته شده است. این اصطلاحی است که در زمینه های مختلف از جمله طراحی ، الکترونیک و برنامه نویسی نرم افزار به کار می رود. به طور کلی از نمونه اولیه برای ارزیابی یک طرح جدید برای افزایش دقت توسط تحلیل سیستم و کاربران استفاده می شود. نمونه سازی برای درک بهتر یک سیستم کاری واقعی و نه نظری ارائه می شود. در برخی از مدل های کاری، ایجاد نمونه اولیه، مرحله ای است بین رسمی سازی و ارزیابی یک ایده.[۱]
تعریف نمونه اولیه یا پروتوتایپ
یکی از روشهای رسیدن به شناخت روش تفکر طراحی محور، تهیهی پروتوتایپ یا نمونهی اولیه است. ساخت نمونه اولیه برای حل مشکلات طراحی کنونی یا آزمایش و اثبات کارکرد یک ایده است. نمونهی اولیه معمولا کمهزینه و در مقیاس کوچک ساخته میشود. ساخت پروتوتایپ به طراحان فرصت عملیکردن ایدههایشان، آزمایش میزان کاربردی بودن طراحی کنونی و بررسی نظر کاربران دربارهی محصول را میدهد.
ساخت پروتوتایپ معمولا در مرحلهی پایانی فرایند «تفکر طراحی» انجام میشود و هدف از آن، کشف واکنش کاربران به پروتوتایپ، معرفی راهحلهای جدید برای مشکلات موجود و تعیین این نکته است که آیا راهحلهای پیادهسازی شده موفق بودهاند یا خیر. بر مبنای نتایج حاصل از این آزمایش، ممکن است مسائل و مشکلات در مراحل پیشین پروژه بازتعریف شوند تا درک بهتر و مؤثرتری از مشکلات احتمالی کاربران هنگام کار با محصول در محیط مورد نظر حاصل شود.
زمانی که هدف، کشف چگونگی ارتباط و برخورد کاربر با محصول است، سادهترین روش، آزمایش واکنش کاربر نسبت به محصول است. ارائهی محصولی کامل و سپس ارزیابی واکنش کاربران، کاری غیرمعقول و بیهوده بهنظر میرسد در نتیجه طراحان میتوانند نمونه سادهای را در مقیاس کوچک عرضه کنند و به مشاهده، ثبت، ارزیابی، سنجش سطح کارایی بر مبنای فاکتورهای خاص یا واکنش کلی کاربر به آن بپردازند.
نمونههای اولیه را پروتوتایپ مینامند که در سطح و اندازهی محصول اصلی نیستند زیرا هزینه و زمان کمتری صرف تولید آنها میشود.
انواع پروتوتایپ
پروتوتایپ با دقت پایین
در پروتوتایپ ها با دقت کم، کارایی نمونهی اولیه مورد آزمایش قرار میگیرد. ممکن است یک نمونهی ناقص که تنها شامل برخی ویژگیهای طرح نهایی است مورد آزمایش قرار گیرد، یا نمونهای که از موادی یا متریال متفاوت از آنچه برای ساخت نمونهی نهایی بهکار میرود، مانند چوب، پلاستیک، کاغذ یا فلز ساخته شده است. پروتوتایپهای با دقت پایین، نمونههایی هستند که با هزینهی اندک و بهسادگی تهیه میشوند یا تنها تجمسی از طرح نهایی هستند.
مزایا پروتوتایپ با دقت پایین
- سرعت بالا و هزینهی پایین
- امکان ایجاد تغییرات در زمان کم و آزمایشهای پیدرپی
- در دسترس بودن
- توجه کمتر به جزییات
معایب پروتوتایپ با دقت پایین
- ابتدایی بودن این پروتوتایپها باعث میشود نتایج حاصل از آزمایش آنها همیشه معتبر نباشد.
- بسته به نوع محصولتان ممکن است چنین پروتوتایپی مناسب آزمایش گروه هدفتان نباشد.
- چنین نمونههایی معمولا حس واقعی استفاده از محصول را منتقل نکند زیرا آنها در حین استفاده از نمونهی اولیه باید پیوسته به ارزیاب گزارش بدهند که چطور از محصول نهایی استفاده خواهند کرد
پروتوتایپ با دقت بالا
پروتوتایپهای با دقت بالا از نظر ظاهر و عملکرد شباهت بیشتری به محصول نهایی دارند. در مقایسه با یک نمونه با دقت کم قابلاعتمادتر است. به عنوان مثال، پروتوتایپی از یک نرم افزار که با ابزاری مانند Adobe Illustrator ارائه میشود، خیلی با دقتتر از نمونهای است که روی کاغذ توصیف شده است.
مزایای پروتوتایپ با دقت بالا
- دادههای حاصل از آزمایش این نمونهها توسط کاربران اعتبار و کاربردپذیری بالاتری دارند. هرچه پروتوتایپ به نمونهی نهایی نزدیکتر باشد، تیم طراحی میتواند با اطمینان بیشتری به واکنش کاربر به محصول و برهمکنش آنها نسبت به یکدیگر تکیه کند.
- افرادِ تصویر کاملتری را میبینند و میتوانند دربارهی تأمین خواستهها و نیازهایشان تصمیم بگیرند.
معایب پروتوتایپ با دقت بالا
- معمولا زمان طولانیتری برای تهیهی آنها نیاز است؛
- هنگام کار با نمونه، کاربران تمایل بیشتری به نظر دادن دربارهی ویژگیهای ظاهری و سطحی دارند؛
- پس از صرف ساعتها و روزها برای تهیهی یک نمونهی دقیق و مشابه محصول اصلی، معمولا طراحان میلی به ایجاد تغییرات جدید نشان نمیدهند؛
- پروتوتایپهای نرم افزاری معمولا دربارهی کیفیت و جذابیت محصول نهایی تأثیر نادرستی بر کاربران میگذارند؛
- ایجاد تغییرات در پروتوتایپ ممکن است زمان زیادی بطلبد و در نتیجه کل پروژه به تأخیر بیفتد.