اینترنت اشیا
Internet of Things (IOT)
/ˈɪntəˌnɛt ɒv θɪŋz/
Internet of Objects
/ˈɪntəˌnɛt ɒv ˈɒbʤɪkts/
اینترنت اشیا (Internet of Things یا به اختصار IoT) به میلیاردها دستگاه فیزیکی در سراسر جهان گفته میشود که به اینترنت متصل هستند و اطلاعات را جمعآوری میکنند و با کاربر و سایر دستگاههای متصل به اشتراک میگذارند.
تقریبا هر چیزی که بتواند به شبکه اینترنت متصل شود، بخشی از اینترنت اشیا است. در خانه هوشمند، این گجتهای مجهز به اینترنت ما را از شر انجام کارهای خانه رها میکنند، کمی از وقت باارزشمان را به ما بازمیگردانند و به زندگی روزمره و خاکستری ما، رنگ و لعاب هیجانانگیزتری میبخشند. اما اینترنت اشیا چیزی فراتر از گرم کردن فر با صدا یا خاموش کردن چراغها با گوشی هوشمند است. هدف اصلی اینترنت اشیا این است که با نصب حسگر روی هر چیزی در دنیا و ترجمه آن به زبان دیجیتال، کامپیوترها را در تماس مستقیم با محیط فیزیکی اطراف ما قرار بدهد.
به عبارت دیگر، اگر در واقعیت مجازی این ما انسانها هستیم که به دنیای دیجیتال کامپیوترها قدم میگذاریم، در اینترنت اشیا این دنیای دیجیتال است که وارد جهان فیزیکی ما میشود.
تاریخچه اینترنت اشیا
اینترنت اشیا داستان پیدایش جالبی دارد. شاید اولین نمونهای که بتوان واقعا نام اینترنت اشیا را روی آن گذاشت، دستگاه وندینگ حاوی قوطیهای کوکاکولا بود که در دهه ۸۰، یعنی بیش از ده سال قبل از اینکه نام اینترنت اشیا روی این تکنولوژی گذاشته شود، در دانشگاه کارنگی ملون در پیتسبورگ پنسیلوانیا قرار داشت.
یکی از دانشجویان این دانشگاه به نام دیوید نیکولز از اینکه مجبور بود برای خرید نوشیدنی، هر بار مسیری طولانی را از دفتر خود تا این یخچال طی کند، خسته و کلافه شده بود و در اغلب اوقات هم وقتی به یخچال میرسید، از نوشابه خبری نبود یا کاملا گرم بود.
ذهن نیکولز مدتها درگیر این ماجرا بود که ناگهان اولین دستگاه وندینگی را که با کامپیوتر کنترل میشد و در دانشگاه استنفورد قرار داشت، به یاد آورد و متوجه شد تکنولوژی که برای حل مشکل یخچال کوکاکولا دانشگاه خود به دنبال آن بود، از پیش وجود داشته است.چند روز بعد، نیکولز به همراه چند نفر از دوستانش، سیستمی برای اتصال به دستگاه وندینگ از طریق آرپانت (پیشدرآمد اینترنت امروزی) طراحی کرد که به کمک آن میتوانستند از راه دور وضعیت موجودی یخچال را بررسی کنند (مثلاً ببینند آیا در یخچال نوشیدنی موجود است یا اینکه نوشیدنی خنک است). از نظر بسیاری، این دستگاه وندینگ اولین دستگاه واقعی اینترنت اشیا بود.
اما در سال ۱۹۹۹ بود که نام «اینترنت اشیا» توسط کوین اشتون، یکی از بنیانگذاران گروه پژوهشی Auto-ID Labs در دانشگاه MIT، ابداع شد.
کاربرد اینترنت اشیا
تقریبا تمام اجسام فیزیکی میتوانند به دستگاه اینترنت اشیا تبدیل شوند، به شرط اینکه قابلیت اتصال به اینترنت داشته تا از این طریق کنترل شوند یا با کاربر و دستگاههای دیگر، اطلاعات رد و بدل کنند. کاربرد اینترنت اشیا در محل کار شامل سیستمهای ردیابی موجودی انبار است تا هر موقع با کمبود محصول مواجه شدید، شما را در جریان بگذارد و بهصورت خودکار محصولات جدید را سفارش بدهد. نمونه دیگری از اینترنت اشیا در محیط کار، میزهای هوشمندی است که به کارمندانی که به مدت طولانی روی صندلی نشستهاند هشدار میدهد تا از جای خود بلند شوند. اسپیکرهای هوشمند مخصوص محیط کار، نظیر Alexa for Business، کارمندان را قادر میسازد تنها به کمک صدای خود تجهیزات ویدئوکنفرانس را روشن کنند، تقویم را بررسی کنند، زمانی را برای برگزاری جلسه تعیین کنند و اتاق کنفرانس خالی پیدا کنند.
در حوزه صنایع مانند بخش تولید، حسگرهای اینترنت اشیا در ماشینآلات، تجهیزات، خطوط تولید، انبارها و وسایل نقلیه میتوانند دادههای جمعآوریشده را در قالب گزارشهای تعمیر و نگهداری در لحظه منتقل کنند تا اگر دستگاهی دچار مشکل شد یا قطعهای نیاز به تعویض داشت، سازمان بلافاصله در جریان قرار بگیرد. با داشتن چنین سیستم پیشرفتهای، قطعه معیوب بیدرنگ شناسایی میشود تا مهندسان پیش از بروز هرگونه اختلال در کار، تعمیرات لازم را روی آن انجام بدهند.
تگها و حسگرهای مجهز به اینترنت اشیا در زنجیره تأمین نیز بسیار مفید هستند. از کارخانه تا کامیون تا انبار تا مغازه، اینترنت اشیا میتواند به سازمانها، تصویری متمرکز و واحد از محل دقیق تمام محصولات، نحوه تولید آنها، سرعت حملونقل آنها و سرعت فروش آنها ارائه بدهد.
در بخش مراقبتهای بهداشتی، همه چیز از حسگرهای بلعیدنی گرفته تا دستگاههای استنشاقی متصل و لنزهای تماسی اکنون بخشی از اینترنت اشیا شدهاند و بیماران و متخصصان حوزه بهداشت را نسبت به اتفاقات داخل بدن، وضعیت سلامت و نحوه مصرف داروها آگاه میکنند.
از بُعد سادهتر، میتوان به اینترنت اشیا به شکل لامپی نگاه کرد که با گوشی هوشمند روشن و خاموش میشود؛ سیستم دمای هوشمند که به کمک حسگرهای کار گذاشتهشده در سراسر خانه، حضور ساکنان را در اتاقها تشخیص میدهد و دما را با حضور آنها و متناسب با علاقه آنها تنظیم میکند؛ اسباببازی هوشمندی که بهطور بیسیم به دیتابیس آنلاین متصل میشود و با قابلیت تشخیص صدا و تصویر، به سؤالات و درخواستهای کودکان پاسخ میدهد. در ابعاد بزرگتر، اینترنت اشیا را میتوان در موتور جتی یافت که با هزاران حسگر برای جمعآوری و انتقال داده پر شده است. حتی در مقیاسی بزرگتر از این، پروژههای مربوط به شهرهای هوشمند، تمام نقاط شهر را با حسگر میپوشانند تا درک و کنترل انسان را بر محیط اطراف خود افزایش بدهند.
اینترنت اشیاء چگونه کار میکند؟
اکوسیستم IoT مجموعهای از دستگاههای هوشمندِ مبتنیبر وب است که با بهرهگیری از پردازندههای جاسازیشده، سنسورها و سختافزار ارتباطی، به گردآوری، ارسال و اقدام روی دادههای دریافتشده از محیط میپردازد. دادههای گردآوریشده توسط حسگرها از طریق اتصال به یک درگاه IoT یا دستگاه لبه (Edge Device) برای تحلیل به فضای ابری ارسال شده یا اینکه بهصورت محلی تحلیل میشوند. گاهی اوقات، این دستگاهها با سایر دستگاههای مرتبط، ارتباط برقرار کرده و برپایهی اطلاعاتی که از یکدیگر میگیرند، عمل میکنند. این دستگاهها بیشترِ کارها را بدون دخالت انسان انجام میدهند. البته افراد میتوانند با دستگاهها تعامل داشته باشند؛ برای نمونه، میتوانند آنها را تنظیم کنند؛ به آنها دستورالعمل بدهند یا به دادهها دسترسی پیدا کنند.
باید توجه داشت که پروتکلهای اتصال، شبکه و ارتباطات که با این دستگاههای مبتنیبر وب بهکار میروند، عمدتاً به اپلیکیشنهای خاص IoT، بستگی دارند.
اینترنت اشیاء چه مزایایی دارد؟
اینترنت اشیاء مزایای زیادی را برای سازمانها و کسبوکارها بههمراه دارد.بهکمکِ IoT،سازمانها میتوانند:
- بر فرایندهای کلی کسبوکار خود نظارت کنند؛
- تجربهی مشتری را بهبود بخشند؛
- در وقت و پول صرفهجویی کنند؛
- بهرهوری کارکنان را افزایش دهند؛
- مدلهای کسبوکار را ادغام و هماهنگ کنند؛
- تصمیمهای کسبوکاری بهتری اتخاذ کنند؛ و درنهایت
- درآمد بیشتری کسب کنند.
اینترنت اشیاء، شرکتها را تشویق میکند تا رویکردهای خود را نسبت به کسبوکار، صنعت و بازارشان بازنگری کنند و با بهرهمندی از ابزارهایی مؤثر، راهبردهای کسبوکارشان را بهبود بخشند.
اینترنت اشیا در گذر زمان
با ادامه کاهش قیمت حسگرها و ارتباطات اینترنتی، افزودن دستگاههای بیشتر به اینترنت اشیا مقرونبهصرفه میشود. بیشتر شرکتهایی که با اینترنت اشیا سروکار دارند، در حال حاضر در مرحله آزمایشی هستند، چون تکنولوژی لازم برای پروژههای آنها از جمله تکنولوژی حسگر، اینترنت 5G و ابزارهای آنالیز مبتنی بر یادگیری ماشین، هنوز خودشان در مراحل اولیه توسعه هستند.
رقابت بین پلتفرمهای مختلف، فروشندگان و شرکتهای نرمافزاری و اپراتورهای شبکه برای گرفتن سهم بیشتر در بازار اینترنت اشیا بسیار جدی و نفسگیر است و هنوز مشخص نیست کدام یک از آنها پیروز ماجرا میشوند؛ اما بدون وجود استانداردها و پروتکلهای لازم، احتمالا در چند سال آینده شاهد فجایع امنیتی بزرگی در حوزه IoT خواهیم بود.
با افزایش تعداد دستگاههای متصل، محیط زندگی و کار ما با محصولات هوشمند پر میشود. برخی افراد با آغوش باز از عصر جدید اشیا هوشمند استقبال خواهند کرد؛ درحالیکه برخی دیگر برای روزهایی که صندلی فقط صندلی بود و کاربرد دیگری نداشت، دلتنگ خواهند شد.